पुणे: राज्यातील दिव्यांग कल्याण विभागाने व्हॉट्सॲपवर एआय-संचालित चॅटबॉट सादर केला आहे, ज्याची रचना दिव्यांग व्यक्तींना सरकारी योजनांमध्ये प्रवेश करण्यासाठी आणि स्क्रीनवर फक्त एका स्पर्शाने तक्रारी नोंदविण्यास मदत करण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे.अधिका-यांनी सांगितले की क्लिष्ट प्रणाली टाइप करताना किंवा नेव्हिगेट करताना अनेक वापरकर्त्यांना येणारे अडथळे दूर करणे हे चॅटबॉटचे उद्दिष्ट आहे. ज्यांना टाईप करता येत नाही अशा व्यक्तींना त्यांच्या तक्रारी मराठी किंवा इंग्रजीमध्ये रेकॉर्ड करून पाठवता येतात. ‘7821922775’ या व्हॉट्सॲप क्रमांकावर चॅटबॉट सुरू करण्यात आला आहे, जो राज्य आणि केंद्र सरकारच्या दोन्ही योजनांची माहिती देखील देतो.विभागाचे सचिव तुकाराम मुंढे यांनी TOI ला सांगितले की, “चॅटबॉट वापरकर्त्यांना भाशिनी तंत्रज्ञानाद्वारे समर्थित व्हॉईस नोट्सद्वारे तक्रारी सादर करण्यास अनुमती देते, ज्यामुळे व्यक्तींना मराठी किंवा इंग्रजीमध्ये तक्रारी रेकॉर्ड आणि पाठविता येतात. चॅटबॉट प्रगत AI-आधारित मॉडेल वापरते जे भाषेचे संदर्भ आणि तक्रारीचे गांभीर्य समजते. ते आपोआप समस्यांचे वर्गीकरण करून संबंधित अधिकाऱ्याकडे पाठवते.“भाशिनी हे साक्षरता, भाषा आणि डिजिटल मतभेद दूर करण्यासाठी राष्ट्रीय भाषा अनुवाद अभियानांतर्गत AI-सक्षम भाषा भाषांतर व्यासपीठ आहे.पुण्यातील अपंग हक्क गटांनी या उपक्रमाचे स्वागत केले आहे, परंतु अंमलबजावणीच्या महत्त्वावरही भर दिला आहे. “कल्पना पुढे पाहणारी आहे, परंतु तिचे खरे यश सातत्यपूर्ण आणि वेळेवर मिळालेल्या प्रतिसादांवर अवलंबून आहे. तंत्रज्ञान दार उघडू शकते, परंतु प्रशासनाला त्यातून वाटचाल करावी लागेल,” पुणे जिल्हा अपंग व्यक्तींचे हक्क संघटनेचे अनिल शिरोळे यांनी TOI ला सांगितले.स्वाभिमान अपंग नेटवर्कच्या अधिवक्ता मनीषा गोखले म्हणाल्या, “सरकारने या प्रणालीची दीर्घकालीन देखभाल सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे. पहिल्या टप्प्यानंतर अनेक उपक्रम क्षीण होतात. हे व्यासपीठ नियमित अपडेट्स आणि समर्पित कर्मचाऱ्यांसह टिकून राहिल्यासच हे प्लॅटफॉर्म खऱ्या अर्थाने परिवर्तनकारी ठरेल.”सर्व तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी आणि सरकारी योजनांमध्ये प्रवेश सुनिश्चित करण्यासाठी, सर्व अधिकाऱ्यांनी 24 तासांच्या आत तक्रारी स्वीकारणे आवश्यक आहे आणि पारदर्शकता आणि जबाबदारी सुनिश्चित करण्यासाठी एक समर्पित डॅशबोर्ड प्रदान केला आहे.नव्याने विकसित तंत्रज्ञानानुसार, सेल्फ-ट्रॅकिंग फीचर तक्रारदारांना तक्रारींची रिअल-टाइम स्थिती थेट WhatsApp वर तपासण्याची परवानगी देते, ज्यामुळे विलंब लक्षणीयरीत्या कमी होईल असे विभागाचे म्हणणे आहे.राज्य सरकारच्या 150-दिवसीय कार्यक्रमांतर्गत विकसित केलेला, चॅटबॉट सार्वजनिक सेवा वितरणाच्या आधुनिक दृष्टिकोनाचे प्रतिनिधित्व करतो. वेळेवर निराकरण आणि प्रणाली कार्यक्षमतेची खात्री करण्यासाठी सर्व नोंदणीकृत तक्रारींचे साप्ताहिक पुनरावलोकन केले जाईल. अधिका-यांनी सांगितले की, हा उपक्रम अपंग व्यक्तींसाठी WhatsApp सारख्या परिचित प्लॅटफॉर्मचा वापर करून सर्वसमावेशक डिजिटल प्रवेश मजबूत करतो.
