पुणे : जुन्नर वनविभागाने गेल्या दोन दिवसांत भीमाशंकर मंदिराकडे जाणाऱ्या रस्त्यालगतची अनेक बेकायदा बांधकामे जमीनदोस्त केली आहेत.भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या ऐतिहासिक तीर्थस्थानावरील संवर्धनाच्या कामाला मदत करणे आणि २०२७ च्या कुंभमेळ्यापूर्वी भाविकांची सुरळीत हालचाल सुनिश्चित करणे हे या कारवाईचे उद्दिष्ट असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.पावसाळा सुरू होण्यापूर्वी संवर्धनाचे काम पूर्ण होणे आवश्यक असल्याचे वन अधिकाऱ्यांनी सांगितले. ते म्हणाले, अरुंद रस्त्याच्या कडेला अतिक्रमणांची उपस्थिती पादचारी आणि जीर्णोद्धार प्रकल्पासाठी बांधकाम साहित्य घेऊन जाणारी वाहने या दोघांनाही अडथळा आणत आहे.“कुंभमेळ्यादरम्यान यात्रेकरूंची संख्या सातत्याने वाढत असल्याने आणि ती झपाट्याने वाढण्याची अपेक्षा असल्याने, या संरचना साफ करणे आवश्यक होते,” असे वन विभागाच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले.रस्त्याच्या कडेला दुकाने आणि इतर बांधकामे करणाऱ्यांना यापूर्वी अनेकदा नोटिसा बजावण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले.“वारंवार सूचना देऊनही, अतिक्रमणे हटवली गेली नाहीत. अखेरीस, आम्हाला परिसर साफ करण्यासाठी पृथ्वी मूव्हर्स तैनात करावे लागले,” असे अधिकारी म्हणाले, कारवाई प्रक्रियेनुसार कठोरपणे केली गेली.मात्र, तोडफोड मोहिमेमुळे स्थानिक दुकानदारांमध्ये तीव्र नाराजी पसरली आहे. रस्त्याच्या कडेला असलेले स्टॉल हेच त्यांच्या उत्पन्नाचे एकमेव साधन असल्याचा दावा अनेक दुकानदारांनी केला. बाधित दुकानदारांनी सांगितले की ते यात्रेकरू शहराच्या आजूबाजूच्या गावांचे आहेत आणि मंदिरात येणाऱ्या यात्रेकरूंच्या हंगामी कमाईवर ते मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहेत.“आम्ही या दुकानांमधून जे काही थोडे पैसे कमावतो ते कमावतो. जर सरकारला आम्हाला हटवायचे असेल, तर आम्हाला स्टॉल लावण्यासाठी नियुक्त जागा उपलब्ध करून द्यावी,” असे एका स्थानिक दुकानदाराने सांगितले ज्याचे बांधकाम पाडण्यात आले होते. “अधिकारी आमच्या आर्थिक स्थितीकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करू शकत नाहीत आणि अशा प्रकारच्या मोहिमांचा आमच्या कुटुंबांवर काय परिणाम होतो,” दुकानदार पुढे म्हणाला.दुकानदारांनी असेही निदर्शनास आणून दिले की त्यांच्यापैकी बहुतेकांकडे शेतजमिनीचे छोटे भूखंड आहेत जेथे ते पावसाळ्यात भात पिकवतात. उर्वरित वर्षभर जमीन कोरडी व अनुत्पादक राहते. ते म्हणाले की, तीर्थक्षेत्र पर्यटनाशी निगडित छोट्या व्यवसायांवर अवलंबून राहण्याशिवाय त्यांच्याकडे दुसरा पर्याय नाही.उपजीविकेचे नुकसान टाळण्यासाठी अधिकाऱ्यांनी पर्यायी व्हेंडिंग झोनच्या वाटपासह पुनर्वसनाच्या उपाययोजनांचा विचार करावा, अशी मागणी त्यांनी केली आहे.स्थानिक कार्यकर्ते अशोक शेंगळे म्हणाले, “ही दुकाने गेल्या अनेक वर्षांपासून आहेत. ती उभारताना अधिकाऱ्यांनी ती हटवायला हवी होती. यातील काहींनी तर नीट दुकान बांधण्यासाठी पैसेही गुंतवले होते. हे त्यांचे मोठे नुकसान आहे. अधिकाऱ्यांनी विक्रेत्यांसाठी स्वतंत्र झोन तयार करावा जे कोणत्याही भीतीशिवाय चालवू शकतील.”दरम्यान, अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, वारसा स्थळाचे संवर्धन करणे आणि यात्रेकरूंसाठी सुरक्षितता आणि सुविधा सुनिश्चित करणे यावर प्राथमिक लक्ष केंद्रित केले आहे आणि पुनर्वसनाचा कोणताही निर्णय संबंधित विभागांनी घ्यावा लागेल.
