विषारी दारू प्रकरणात मिथेनॉल पुरवले कोणी? पुण्यातील १०० कंपन्या प्रशासनाच्या रडारवर !
ऑनलाइन खरेदीतून आलेल्या मिथेनॉलमुळे १७ बळी; राज्यभर विशेष तपासणी मोहीम सुरू
पुणे, प्रतिनिधी : पुणे जिल्ह्यातील हडपसर, फुगेवाडी आणि पिंपरी-चिंचवड परिसरात मिथेनॉलमिश्रित गावठी दारूमुळे झालेल्या मृत्यूंनी संपूर्ण महाराष्ट्र हादरला आहे. या गंभीर घटनेनंतर अन्न व औषध प्रशासन (FDA) आता राज्यभरातील मिथेनॉल उत्पादक व पुरवठादार कंपन्यांची व्यापक चौकशी करीत असून, पुणे जिल्ह्यातील तब्बल १०० परवानाधारक मिथेनॉल कंपन्या प्रशासनाच्या रडारवर आल्या आहेत.
तपासात समोर आलेल्या माहितीनुसार, विषारी दारू तयार करण्यासाठी वापरण्यात आलेले सुमारे १६५ लिटर मिथेनॉल ऑनलाइन माध्यमातून खरेदी करण्यात आले होते. त्यामुळे रसायनांच्या ऑनलाइन विक्रीवरील नियंत्रणाचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
अन्न व औषध प्रशासनाने आता केवळ या एका घटनेपुरती चौकशी मर्यादित न ठेवता, राज्यभरातील सर्व मिथेनॉल उत्पादक, विक्रेते आणि पुरवठादारांच्या नोंदींची सखोल तपासणी सुरू केली आहे. कंपन्यांनी मिथेनॉलची खरेदी, विक्री आणि साठवणुकीच्या नोंदी कायद्यानुसार व्यवस्थित ठेवल्या आहेत का, तसेच औषधनिर्मितीव्यतिरिक्त अन्य कोणाला बेकायदेशीररीत्या मिथेनॉल विक्री करण्यात आली आहे का, याची पडताळणी केली जाणार आहे.
नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कोणत्याही कंपनीवर कठोर कारवाई करण्यात येईल, असे संकेत वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी दिले आहेत.
मिथेनॉल म्हणजे काय?
मिथेनॉलला “वूड अल्कोहोल” असेही म्हटले जाते. हे अत्यंत विषारी आणि जीवघेणे रसायन असून औद्योगिक क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते.
मिथेनॉलचा वापर प्रामुख्याने :
• औषधनिर्मिती उद्योग
• रसायननिर्मिती उद्योग
• ॲसिटिक ॲसिड उत्पादन
• प्लास्टिक व पेंट उद्योग
• रेझिन, सॉल्व्हंट्स आणि डिंक उत्पादन
• स्वच्छता उत्पादने आणि इंधन निर्मिती
यांसाठी केला जातो. मात्र, मानवी शरीरात गेल्यास ते गंभीर विषबाधा निर्माण करून मृत्यूस कारणीभूत ठरू शकते.
मनुष्यबळाची कमतरता ठरत आहे मोठे आव्हान
अन्न व औषध प्रशासनाने तपासणी मोहीम हाती घेतली असली तरी पुणे विभागात अशा तपासणीसाठी केवळ आठ कर्मचारी उपलब्ध आहेत. आवश्यक मनुष्यबळाच्या तुलनेत केवळ २० टक्के कर्मचारी कार्यरत असल्याने तपासणीसाठी मोठा कालावधी लागू शकतो, अशी माहिती विभागाचे सहआयुक्त गिरीश हुकारे यांनी दिली.
फुगेवाडी प्रकरणात मृतांचा आकडा १७ वर
फुगेवाडी विषारी दारू प्रकरणात आणखी एका व्यक्तीचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला असून, मृतांची संख्या आता १७ वर पोहोचली आहे. दरम्यान, दोन जणांची प्रकृती अद्याप चिंताजनक असल्याची माहिती प्रशासनाने दिली आहे.
प्रतिक्रिया
“ऑनलाइन औषधविक्रीप्रमाणेच रसायनांची अनियंत्रित विक्रीही धोकादायक आहे. मिथेनॉलमिश्रित दारूमुळे गेलेले बळी हे सरकारच्या निष्क्रीय धोरणाचे परिणाम आहेत. ऑनलाइन विक्रीवर वेळेत नियंत्रण आणले असते तर ही दुर्घटना टाळता आली असती. अनेक घातक रसायने आणि औषधे आजही सहज उपलब्ध आहेत. यावर कठोर नियंत्रण आणण्यासाठी आम्ही केंद्र सरकारकडे सातत्याने पाठपुरावा करत आहोत.”
— जगन्नाथ शिंदे, अध्यक्ष, द ऑल इंडिया केमिस्ट अँड ड्रगिस्ट असोसिएशन
विशेष प्रश्न
“विषारी दारू तयार करणाऱ्यांपर्यंत मिथेनॉल पोहोचले कसे? ऑनलाइन विक्रीच्या साखळीत नेमका दोषी कोण?”
या प्रश्नांची उत्तरे मिळेपर्यंत प्रशासनाच्या तपासाकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागून राहणार आहे.
