पुणे: आठ ते 14 वर्षे वयोगटातील शहर-आधारित शाळेच्या 650 हून अधिक विद्यार्थ्यांनी सप्टेंबरमधील नानफा नफा फिल्म-आधारित शिक्षण प्रकल्पात भाग घेतला, ज्यामध्ये ते सिनेमाच्या माध्यमातून नैसर्गिक जगाबद्दल धडे घेऊ शकले.या ‘स्टोरीज ऑफ नेचर’ उपक्रम, जो युवा कॉस्मो कलेक्टिवने पुण्यातील पायलट टप्प्यात सुरू केला आहे, हे उद्दीष्ट पुढील पिढीसाठी निसर्गाबद्दल प्रतिबिंबित करण्याच्या जागेत वर्गात बदलणे आहे. उद्घाटन सत्र आणि आणखी एक दृश्य कोथ्रुड येथील बाल शिकण मंदिर शाळेत आधीच आयोजित करण्यात आले आहे. प्रत्येक सत्रामध्ये एक लघुपट आहे, त्यानंतर अनुभवी पर्यावरणशास्त्रज्ञ आणि तज्ञांसह मार्गदर्शित चर्चा. आतापर्यंत मुलांनी सॅल्मनच्या जीवनावर आणि जंगलांवर लघु चित्रपट पाहिले आहेत. “निसर्ग, हवामान बदल आणि टिकाव याबद्दल शिकणे अधिक अनुभवात्मक बनविणे ही कल्पना आहे. चित्रपटांमध्ये हे उत्तम प्रकारे सांगण्याची शक्ती आहे,” युवा कॉस्मोचे सह-संस्थापक रिमा बिचू टीओआयला म्हणाले. ती पुढे म्हणाली, “एकट्या जागरूकता ड्राइव्हच्या विपरीत, निसर्गाच्या कथा मुख्य प्रवाहातील शैक्षणिक क्षेत्रातील पर्यावरणीय शिक्षणास एम्बेड करण्यासाठी तीन वर्षांचा प्रवास म्हणून डिझाइन केल्या आहेत.” मुंबई आणि बेंगळुरूमध्ये घेण्याव्यतिरिक्त पुणेमधील इतर शाळांमध्ये ही संकल्पना सादर करण्याची बिचूची योजना आहे. 2028 पर्यंत 18,000 पेक्षा जास्त विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचणे आणि त्यांना निसर्ग चांगल्या प्रकारे समजण्यास मदत करणे हे ध्येय आहे. हा कार्यक्रम ऑल लिव्हिंग थिंग्ज एन्व्हायर्नमेंट फिल्म फेस्टिव्हल (अल्टेफ), भारताचा एकमेव समर्पित ग्रीन सिनेमा कार्यक्रमासह सह-निर्मित झाला आहे. निसर्गाच्या कथांसाठी, अल्टेफने अशा चित्रपटांची निवड तयार केली आहे जे हवामान, टिकाव आणि संवर्धनाच्या जिवंत थीम आणतात ज्यामुळे तरुण प्रेक्षकांना माहिती आणि प्रेरणा मिळते. स्वयंसेवी संस्था इकोलॉजिकल सोसायटी देखील पर्यावरणीय ज्ञानात रुजलेल्या-नंतरच्या संभाषणांचे नेतृत्व करण्यासाठी शिक्षकांना मार्गदर्शन करून या प्रकल्पाचे समर्थन करते.बाल शिकण शाळेचे प्राचार्य अलीय कुलकर्णी यांनी नुकत्याच झालेल्या अनुभवाबद्दल सांगितले आणि टीओआयला सांगितले की, “विद्यार्थ्यांनी सत्राचा संपूर्ण आनंद घेतला. चित्रपट योग्य वयोगटासाठी विचारपूर्वक निवडले गेले. विद्यार्थ्यांमधील सहानुभूतीची बियाणे पेरण्यासाठी आणि त्यांच्या वातावरणाबद्दल त्यांना जागरूक करण्यासाठी हा उपक्रम उपयुक्त आहे.” शाळेच्या एसटीडी सातवाची विद्यार्थीनी सांहिता भावे म्हणाल्या, “आम्हाला सॅल्मन फिशच्या जीवनावर एक चित्रपट दर्शविला गेला. तिच्या साहसी प्रवासाबद्दल जाणून घेणे फारच आकर्षक होते.” पुण्यात स्थापन केलेले, युवा कॉस्मो विद्यार्थ्यांना निसर्गाशी संपर्क साधण्यास मदत करण्यासाठी एक सहयोगी शिक्षण पर्यावरणीय प्रणाली आहे. यात सबस्क्रिप्शन-आधारित द्वि-मासिक नियतकालिक देखील आहे जे विज्ञान, कथा आणि हवामान बदल, टिकाव आणि जैवविविधता यासारख्या थीमवरील क्रियाकलापांचे मिश्रण करते, राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (एनईपी), 2020 सह संरेखित केले गेले आहे. सामाजिक उपक्रम ‘पृथ्वी कटा’ समुदाय मेळाव्यांनाही ग्रह-सकारात्मक संभाषणांना चालना देते.
